المقداد السيوري (مترجم: بخشايشى)
84
كنز العرفان في فقه القرآن (فارسى)
« تو در برابر آنچه آنان مىگويند ، صابر و شكيبا باش ، قبل از طلوع آفتاب و پيش از غروب آن ، همچنين در اثناى شب و اطراف روز تسبيح و حمد پروردگارت را به جا آور تا راضى و خشنود شوى » . ( يعنى قلب تو در برابر سخنان دردآور آنان ناراحت نشود . در برابر آنچه كه آنها دربارهء تو مىگويند ( تو ساحر و شاعر هستى ) ، شكيبا باش ؛ چه آنكه گفتههاى آنها به تو ضرر نمىرساند و بر آنچه كه انجام آن برايت منفعت دارد و ترك آن ضرر دارد ، رو بياور و آن « ياد خداوند » است كه خدا را تنزيه و ستايش نمايى . باء در « بحمدك » به معناى « مع » مىباشد ؛ يعنى ، تسبيح كن با ستايش پروردگارت كه خداوند تو را هدايت و راهنمايى نموده و توفيق عنايت فرموده است . پس از بيان مطلب مزبور ، در آيهء مباركه چند نكته ، وجود دارد : نكته اوّل : مفسّران گفتهاند : منظور از آيهء مباركه به پا داشتن نمازهاى پنجگانه در همين زمانهاى مذكور مىباشد ، پس پيش از طلوع شمس اشاره به « نماز صبح » است و پيش از غروب شمس ، اشاره به « نماز ظهر و عصر » است ، چه آنكه ظهر و عصر در نيمهء دوم از روز قرار دارد و منظور از « آناءِ اللَّيْلِ » نماز مغرب و عشاء است . « آناءِ اللَّيْلِ » يعنى ساعات شب . « آناء » جمع است ، اناء به كسر الف و با ياى مقصور ، مفرد مىباشد و « آناء » كه جمع است ، با فتح و با مدّ الف مىباشد . نكته دوّم : كلمهء « من » در « مِنْ آناءِ اللَّيْلِ » براى ابتدا مىباشد . ( از اول ساعات شب . . . ) در اين تعبير اشاره به آن است كه وقت نماز مغرب و عشاء اوّل شب است . ( در آيهء مباركه فرموده است : از اوّل ساعات شب ، نماز بخوان ) ؛ يعنى زمان نماز مغرب و عشاء را مقدّم داشته است . به اين دليل است كه به دو جهت فضيلت فراوان به اوّل وقت اختصاص دارد : 1 - نظر بر اين كه در اوّل وقت انسان از مسائل مهمّ زندگى فارغ است و به اصطلاح آسوده دل و خاطر جمع است ، لذا نماز خواندن به خوبى انجام مىپذيرد . 2 - انسان در روز زحماتى را براى معاش و زندگى متحمّل شده و در اوايل شب ، خسته و كوفته است و نفسش ميل به استراحت دارد و در اين حالت نماز خواندن داراى مشقّاتى است و بهترين عبادات پرزحمتترين آنها است . به همين جهت خداوند فرموده است : « عبادت شب پابرجاتر و بااستقامتتر است » . ابن عبّاس اظهار نظر فرموده است : مراد از « آناءِ اللَّيْلِ » همهء نماز شب است .